بورس پرس
1399/08/12
00:00
وزارت اقتصاد و سازمان بورس بی برنامه هستند/ معرفی ۱۱ ضعف و درخواست برنامه

کمیسیون اقتصادی مجلس،۱۱ ضعف در مدیریت کارآمد بازارسرمایه را معرفی و با اعلام بی برنامه بودن وزارت اقتصاد و سازمان بورس در مواجه با هجوم نقدینگی ،خواهان برنامه زمانبندی‌شده مدیریت کارآمد شد.

به گزارش پایگاه خبری بورس پرس ، در پی ادامه دار شدن روند نزولی بازار سرمایه که با ریزش بیش از ۳۰ و ۷۰ درصدی شاخص بورس و قیمت سهام شرکت ها و همراه با انتقاداتی عدیده ایی توامان شده ، کمیسیون اقتصادی مجلس در گزارشی مبسوط نکاتی را اعلام کرد .


متن کامل گزارش


برپایه این گزارش از نیمه دوم مرداد به‌دلیل ارسال علامت نااطمینانی به بازار، ناشی از ناهماهنگی دستگاه؜ های مجری در عرضه سهام صندوق دوم دولتی (مشخصا وزارت اقتصاد و وزارت نفت) و نیز نقش‌آفرینی سرمایه‌گذاران حقوقی، بازار سرمایه ریزش قابل‌توجهی را تجربه کرد. به‌نحوی که در فاصله یک‌ماهه، نزدیک به ۴۵۰ هزار واحد از شاخص کل اصلاح شد.


کمیسیون اقتصادی مجلس، بارها و از ماه‌ها قبل این اتفاق را پیش‌بینی و تذکرات لازم را به مسیولان اجرایی ذی؜‌ربط ارایه کرده بود، لکن عدم توجه به این تذکرات موجب شد نه‌تنها لطمات قابل‌توجهی در بعد اقتصادی وارد شود، بلکه موجب نارضایتی برخی سرمایه؜‌داران خرد شد.


عوامل رشد حبابی بورس


بدین ترتیب در شرایطی که بازار سرمایه می‌توانست یک ظرفیت قابل توجه برای هدایت نقدینگی به‌سمت تولید و تبدیل شدن به یک تعاونی فراگیر ملی باشد، متاثر از این فضای رشد غیرحقیقی و ناپایدار قرار گرفت که عدم عرضه منظم سهام ارزنده و متناسب با نقدینگی، ایجاد انتظارات غیرواقعی درباره میزان سوددهی بالا و ایجاد تصور حمایت مطلق و جبران زیان افراد برای سرمایه‌گذاران جدیدالورود و ریسک‌ناپذیر، ناهماهنگی میان دستگاه‌های مسیول، روشن نبودن مبنای قیمت‌گذاری عرضه؜‌های اولیه از جمله عمده عوامل به وجود آمدن این وضعیت بودند.


حال ضرورت دارد در آغاز روند تثبیت بازار از خطاهای گذشته درس آموخت و با تصمیم‌سازی مناسب و با حساسیت بیشتر به روند این بازار توجه و تمهیداتی جهت حفظ ثبات و تعادل در این بازار اتخاذ کرد.


تبیین مسیله: روندهای اخیر در بازار سرمایه


شاخص کل و شاخص هم‌وزن تا چهارماه اول سال بازده‌ای با رشد جهشی و بسیار بالا را ثبت کردند که اختلاف قابل‌توجهی با تجربه این بازار در سالهای پیشین آن داشت. در مقام مقایسه، با فرض قرار دادن تغییر نرخ ارز به‌عنوان فاکتور تورم دارایی های سرمایه‌ای، شاهد این موضوع بودیم که بازده بازار سرمایه اختلاف قابل‌توجهی با رشد نرخ ارز پیدا کرد، این موضوع کنار مشکلات شرکتها در فضای تحریمی برجسته‌تر می شود.



روند معاملات سهام نیز حکایت از افزایش قابل توجه ارزش معاملات طی سال‌های اخیر دارد. بررسی گردش معاملات نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از افزایش ارزش معاملات ناشی از افزایش تعداد دفعات معامله و فعالیت بیشتر سرمایه‌گذاران در این بازار است و افزایش ارزش معاملات صرفا به‌دلیل افزایش قیمت نبوده است. گردش معاملات فصلی از ارقام ۳ تا ۹ درصدی در سال ۹۷ به ۱۷ درصد در فصل اول سال ۹۹ رسید.


علاوه بر رشد قابل توجه معاملات، روند معاملاتی حاکی از افزایش قابل توجه معاملات اشخاص حقیقی طی سالهای اخیر بوده است. خالص ارزش معاملات حقیقی در سال گذشته برابر با ۳۰ هزار میلیارد تومان بوده که این رقم در سه‌ماه نخست سال جاری به ۵۰ هزار میلیارد تومان رسید. این امر بدین معنی است که رقم ورودی اشخاص حقیقی به بازار در سه‌ماهه نخست سال جاری، بیش از کل سال ۹۸ بوده ‌است. با در نظر گرفتن مبالغ واردشده از طریق صندوق های مشترک، این رقم بسیار بیشتر از ارقام ذکر شده، خواهد بود.


همچنین بر اساس گزارش سازمان بورس، طی سال‌های ۹۷ و ۹۸ به‌ترتیب ۲۱ و ۲۳ شرکت با ارزش ۱۹،۲۸۱ و ۵۵،۱۱۵ میلیارد ریال و در سال جاری تا ۳۰ تیر ۱۵ شرکت به ارزش ۱۶۷۵۰ میلیارد تومان از طریق عرضه اولیه وارد چرخه معاملات در بازار سرمایه شده‌اند.


درخصوص تسهیل و تعجیل در فرآیند عرضه اولیه و پذیرش شرکت‌ها (که بخش کوچکی از آن به‌عهده ارکان بازار سرمایه می‌باشد) توجه به این امر ضروری است که در فرآیند پذیرش ابتدا باید درخواست از سوی سهامداران عمده واصل شود که این موضوع نیاز به عزم و توجه ویژه نهادهای عمومی غیردولتی و بانک‌ها و سازمان خصوصی‌سازی دارد و پس ‌از این مرحله تدوین امیدنامه و همکاری شرکت متقاضی پذیرش موضوع مهمی است که عدم وجود تیم متخصص مالی در برخی از شرکت‌ها فرآیند پذیرش و تدوین امیدنامه و آماده‌سازی شرکت‌ها را کند می‌کند.


برخی دلایل کندی ورود شرکت‌ها به بورس و فرابورس :


اختلاف‌نظر بین اعضای هییت‌مدیره برخی از شرکتها در خصوص ورود به بورس


حذف تعداد قابل‌توجهی از شرکتها در مراحل اولیه به‌دلیل فقدان شرایط اولیه و یا لزوم اصلاح ساختار مالی و مدیریتی


وجود بندهای متعدد در گزارش‌های حسابرسی که برخی از آن‌ها نیاز به انجام تعدیلات در حسابها دارد که شرکتها باید اعمال کنند که زمان انجام آن به شرکت ها بستگی داشته و عموما امری طولانی و زمانبر است.


تبدیل شرکت از سهامی خاص به عام و ثبت شرکت نزد سازمان بورس اوراق بهادار و ثبت شرکتها مطابق تشریفات مندرج در قانون تجارت


بارگذاری اطلاعات سنوات گذشته شرکت در سامانه جامع اطلاع‌رسانی ناشران (کدال)


انجام فرآیند ارزشگذاری شرکت‌های متقاضی


عدم توافق بین سهامداران در خصوص درصد عرضه سهام توسط هرکدام از آنها


تغییر قابل توجه در مولفههای بازار سرمایه


الف) افزایش نسبت های ارزشی


روند چند ماه اخیر بازار سرمایه نشان می‌دهد نقدینگی واردشده بیش از آنکه منجر به ایجاد و انباشت سرمایه شود، موجب افزایش قابل توجه قیمت ها شده است. به‌نحوی که نسبتهای ارزشی بازار را نمی‌توان به‌سادگی براساس مولفه‌های اقتصادی و یا آنچه در گذشته تجربه شده است توجیه کرد.


ب) رشد قابل توجه شرکت های زیانده


این شرکت ها عموما به‌دلیل ابهامات قابل توجه و همچنین اندازه کوچک خود همواره مورد توجه سفته‌بازان در بازار بودهاند. در ۴ ماه اول سال بسیاری از شرکت های زیانده بالاتر از ارزش جایگزینی معامله شدند. توجیهاتی که در این خصوص بیان می‌شود ابتدا امکان افزایش ارزش جایگزینی در آینده به‌واسطه تورم است که پیشدستی قیمت سهام در این شرایط تا حد زیادی غیرطبیعی به‌نظر می‌رسد و در ادامه موضوع مشکلات ساختاری جهت ایجاد شرکتهای مشابه در آینده و وارد کردن تجهیزات آنها است. موضوعی که تا حد زیادی مغایر با چشم‌اندازهای ترسیم‌شده است.


ج) عدم انطباق منابع تزریقی به بازار و ثروت ایجاد‌شده


یکی از نقاط ضعف در بازار سرمایه که همواره مورد توجه صاحب‌نظران این حوزه بوده ، شناوری پایین سهام استکه موجب شده سرمایه‌گذاران جدید در روند اخیر نتوانند به‌سادگی وارد بازار شوند و قیمت سهام به‌صورت مداوم در حال افزایش باشد.، این امر موجب می‌شود پول ورودی به بازار در خلق ثروت و افزایش قیمت دارایی ها اثر تکاثری ایجاد کند و افزایش قیمت ها بیش از پول تزریق‌شده به بازار باشد.


در سه‌ماه نخست سال حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان منابع از سوی اشخاص حقیقی وارد بازار شده اما در مقابل رشد ایجادشده در بازار سرمایه بیش از ۳۵۰۰هزار میلیارد تومان بوده که بیانگر اثر چندین‌برابری سرمایه واردشده بر ارزش دارایی ها است. با توجه به این موضوع لازم است در خصوص ایجاد ظرفیت جهت جذب سرمایه‌های جدید در قالب شرکتهای فعلی یا اضافه کردن فرصتهای جدید تدابیری اندیشیده شود.


د) عدم تشکیل سرمایه در شرکت ها


همواره از بازار سرمایه به محلی جهت هدایت سرمایه به بخشهای مولد اقتصاد یاد شده اما بررسی عملکرد واقعی بازار ایران نشان می ‌دهد بازار سرمایه علی‌رغم جلب نقدینگی قابل توجه طی ماههای اخیر در زمینه انباشت سرمایه چندان موفق نبوده است. روند افزایش سرمایه طی سال گذشته و سه ماه اول سال جاری بیانگر افزایش ۲۲ هزار میلیارد تومانی از محل آورده نقدی و مطالبات حال‌شده بوده ‌که عمده آن توسط سهامداران عمده و حقوقی تامین شده ‌است.


ه) ضعف در ساختار هلدینگها و مالکان عمده


یکی از عواملی که موجب نگرانی بیشتر نسبت به آینده روند موجود در بازار سرمایه می‌شود، عدم توانایی استفاده از منابع آزادشده برای هلدینگها و مالکان عمده است. به‌واسطه روند مثبت بازار سرمایه، فرصتهایی برای هلدینگها و مالکان عمده ایجاد شد که بتوانند با عرضه بخشی از سهام، منابع نقد جدیدی به‌دست بیاورند اما روند بیانگر این است که این مالکان به‌دلیل عدم اطمینان نسبت به سرمایه‌گذاری در حوزه تخصصی و یا انتظار بازدهی پایین در آن، مجددا این منابع را به‌جای سرمایه‌گذاری در طرح های جدید در قالب تشکیل پرتفوی به بازار سرمایه هدایت و در سهامی سرمایه‌گذاری کرده‌اند که رابطه مستقیمی با زنجیره ارزش آنها ندارد.


و) مدیریت ضعیف نقدینگی هدایت‌شده به بازار سرمایه


با بر سر زبان افتادن بازار سرمایه، اشخاصی وارد بازار شدند که ضمن اینکه تجربه‌ای نسبت به بازار سرمایه نداشتند از بازده گذشته آن نیز بهره‌مند نشده بودند. همچنین منابع آنها نسبت به سهامداران قبلی از قدرت خرید کمتری برخوردار بود و سرمایه‌گذاران قبلی که ثروت آنها در بازار چندین برابر شده بود توانستند اثر غالب‌تری نسبت به آنها داشته باشند و موجب ایجاد زیان در آنها به‌نفع شدند.


ز) القای تورم آتی توسط بازار سرمایه


نسبت قیمت به درآمد سهام (P/E) شرکتها که در پایان اسفند سال گذشته حدود ۱۰ مرتبه بوده ( متوسط ۱۰ سال اخیر نیز در حدود ۸ ) طی تنها ۵.۳ ماه به عدد بسیار زیاد ۳۰ مرتبه رسید. این بدان معنا بود که طی سه‌ماهه اول سال ، قیمت سهام به‌طور متوسط ۳ برابر شد اما سود شرکت های بورسی چنین افزایشی نداشت. یعنی مردم دارایی هایی را خریداری کردند که انتظار داشتند در آینده نزدیک سود هنگفتی را نصیب کند. این درحالی بود که متغیرهای کلان اقتصادی چنین سودآوری‌ای را پیشبینی نمی‌کردند.


بی برنامگی وزارت اقتصاد و سازمان بورس در مواجه با هجوم نقدینگی


بررسی عملکرد وزارت اقتصاد و سازمان بورس و اوراق بهادار طی دو سال گذشته تاکنون، نشان‌دهنده این است که سازمان بورس و وزارت اقتصاد فاقد برنامه و نقشه مشخصی برای روبه‌روشدن با بحران‌های آتی ناشی از هجوم سیل نقدینگی به بازار سرمایه بوده و هستند.


بر اساس گزارش ارسالی سازمان بورس و اوراق بهادار این سازمان اقدامات ذیل را برای مدیریت بازار انجام داده است:


۱ افزایش بیش از ۸ درصدی متوسط سهام شناور (بدون لحاظ کردن وزن شرکت) در ۲۴ماهه اخیر در مقابل افزایش حدود ۲درصدی سهام شناور با لحاظ وزن سرمایه بیانگر افزایش سهام شناور شرکت‌های کوچک‌تر و ثبات نسبی بیشتر سهام شناور شرکت‌های بزرگ در فرابورس ایران است.


۲ تغییر سقف سرمایه‌گذاری صندوق‌های سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت در سهام، حق‌تقدم سهام و قرارداد اختیار معامله سهام پذیرفته‌شده در بورس تهران یا بازار اول و دوم فرابورس ایران، از رقم حداکثر ۲۵ درصد به حداکثر ۱۰درصد ارزش کل دارایی‌های صندوق، توسط هییت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار طی مصوبه ۱۷ فروردین سال جاری و لغو الزام این صندوق‌ها به سرمایه‌گذاری حداقل ۵درصد از ارزش کل دارایی‌های صندوق در سهام، حق‌تقدم سهام و قرارداد اختیار معامله سهام پذیرفته‌شده در بورس تهران یا بازار اول و دوم فرابورس ایران طی مصوبه ۷ اردیبهشت۹۹ .


۳ به‌موجب تغییراتی که در دستورالعمل‌های اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس تهران و فرابورس در تیر ۹۶ صورت پذیرفت، مقرر شده نمادهای معاملاتی که طی ۵ روز یا ۱۵ روز معاملاتی متوالی به ترتیب ۲۰ یا ۵۰ درصد افزایش یا کاهش قیمت داشته‌اند، بلافاصله برای افشای اطلاعیه شفاف‌سازی توسط ناشر یا ضرورت برگزاری کنفرانس اطلاع‌رسانی توسط ناشر به‌ترتیب برای یک دوره ۶۰دقیقه‌ای یا ۲روزه متوقف شوند.


۴ افزایش حداقل ارزش هر سفارش خرید ارسالی از طریق سامانه معاملات برخط از یک‌میلیون به پنج‌میلیون ریال از ۲۰ فروردین به‌جهت کاهش بار سامانه معاملاتی و افزایش قدرت عرضه


۵ تغییر در حداقل و حداکثر حجم هر سفارش خرید/فروش و تغییر در حداقل تغییر قیمت (Tick Size)


۶ کاهش میزان تخصیص اعتبار در معاملات اعتباری و اصلاح سقف اعتبار مشتریان حقوقی به‌نحوی که ضریب تعدیل سهام از ۶۰ درصد قیمت پایانی به ۱۵ درصد قیمت پایانی کاهش یافته است.


۷ در راستای تشویق فرهنگ سرمایه‌گذاری غیرمستقیم، سازمان بورس و اوراق بهادار به‌موجب مصوبه‌ای مقرر کرده است، از اسفندماه ۱۳۹۸، به‌میزان ۲۰ درصد مازاد بر تعداد اوراق بهادار قابل‌عرضه در روز عرضه اولیه، به‌طور جداگانه به صندوق‌های سرمایه‌گذاری تخصیص داده شود.


۸ کاهش کارمزدهای معاملاتی صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک به‌میزان ۷۵ درصد به‌موجب مصوبه ۱۱ فروردین ۹۹ هییت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار.


۱۱ ضعف و کاستی در مدیریت کارآمد بازار سرمایه


علی‌رغم تلاش‌های سازمان بورس و با لحاظ اقدامات فوق، بررسی‌های بیشتر و عمیق‌تر کمیسیون اقتصادی نشان می‌دهد هنوز ضعف‌ها و کاستی‌هایی برای مدیریت کارآمد بازار سرمایه وجود دارد، از جمله ضعف‌های موجود، می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:


۱ حذف الزام پیش‌بینی سود شرکتهای پذیرفته‌شده از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار به‌عنوان یک متغیر مهم اقتصادی


۲ اعمال محدودیت ۳۰درصدی بر معاملات سهام عدالت


۳ عدم عرضه سهام شرکتهای وابسته به بانکهای دولتی از سوی وزارت امور اقتصادی و دارایی (به‌عنوان رییس مجمع بانکهای دولتی)


۴ عدم پذیرش شرکتهای بزرگ وابسته به دولت در بورس


۵ دخالت مستقیم وزیر امور اقتصادی و دارایی و مخالفت با کاهش دامنه نوسان


۶ تغییر در ریزساختارهای بازار، مصاحبه‌های متعدد اعضای شورای‌عالی بورس و مخالفت با تغییر ریزساختارهای بازار


۷ عدم مقابله جدی و ارسال پرونده افراد متخلف در فضای مجازی از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار به قوه قضاییه


۸ ضعف در انجام وظایف نظارتی توسط شورای‌عالی بورس


۹ کاهش نرخ سود سپرده بانکی و عدم مخالفت وزارت امور اقتصادی و دارایی با این اقدام بانک مرکزی


۱۰ دخالت سایر نهادهای تنظیم‌گر در بازار و امور مربوط به بورس‌ها


۱۱ تعیین دستوری قیمت برخی کالاها در بورس کالا و عدم مقابله جدی سازمان بورس و وزارت اقتصاد با این پدیده.


نقش مردم در بازکردن گره‌های بازار



حضور گسترده مردم در بازار سرمایه در صورتی که از طریق کانالهای صحیح صورت گیرد و منابع حاصل‌شده در مسیری درست هدایت شود، می‌تواند رخدادی فرخنده برای اقتصاد محسوب شود. از سوی دیگر ضمن آگاهی از مخاطراتی که استقبال گسترده مردم به این بازار می‌تواند داشته ‌باشد، لازم است تمهیداتی اندیشیده شود که این ظرفیت بزرگ هدر نرود و منابع به‌سمت بخش های مولد و حایز شرایط هدایت شود.


در شرایط تحریمی فعلی که کشور برای برون‌رفت از مشکلات اقتصادی نیاز به سرمایه‌گذاری قابل توجه دارد، اشتیاق فعلی به حضور در بازار سرمایه می‌تواند گره بزرگی از مشکلات را باز کند اما لازمه این امر ایجاد بسترهای مناسب و ابزارهای جدید در بازار جهت تخصیص بهینه منابع و صیانت از سرمایه‌های مردم است و عدم برنامه‌ریزی مناسب و دقیق، می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری بر سرمایه اجتماعی نظام مقدس جمهوری اسلامی وارد آورد و بحران های اقتصادی غیرقابل کنترلی را ایجاد نماید.


مسیولیت با وزارت اقتصاد و شورای‌عالی بورس است


کمیسیون اقتصادی از اولین روزهای تشکیل مجلس یازدهم، نسبت به روند جهشی بازار سرمایه حساس بوده و با رصد دقیق روند بازار سرمایه، موضوع را به‌صورت جدی پیگیری و در دستور کار قرار داده است. در این راستا چندین جلسه با مدیران ارشد بازار سرمایه و وزارت اقتصاد برگزار و خواستار ارایه برنامه‌ها و اقدامات این وزارتخانه برای صیانت از سرمایه‌گذاری خرد شده است.


مسیولیت مستقیم وضعیت فعلی بازار بر عهده وزیر اقتصاد، اعضای شورای‌عالی بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار به‌عنوان نهاد ناظر بازار سرمایه است. انتظار بر این است دستگاه‌ها و سازمان‌های متولی در اولین فرصت، برنامه شفاف و زمانبندی‌شده را در زمینه مدیریت کارآمد بازار سرمایه به‌همراه مستندات و اطلاعات توجیهی به مجلس ارایه کنند .


تلگرام اصلی بورس پرس : t.me/boursepressir


انتهای پیام


انتهای خبر

0
0